Strona główna
Komunikaty
Cele i zadania
Zarząd
Członkowie
Terminarz spotkań
Kronika
Publikacje
Galeria zdjęć
Wsparcie finansowe
Kontakt
ESSLLI 2012, Opole, Poland
www.esslli2012.pl
Dwudzieste dziewiąte spotkanie GLLI
prof. Sandu

W dniu 13 maja 2014 przebywał na Uniwersytecie Opolskim profesor Gabriel Sandu, gdzie wygłosił wykład pt. Quantifiers in natural language, independence friendly logic and its applications. Gabriel Sandu jest profesorem na Wydziale Filozofii Uniwersytetu w Helsinkach (Department of Philosophy, History, Culture and Art Studies, University of Helsinki, Finlandia). Spotkanie z prof. Sandu, zorganizowane przez Grupę Logiki, Języka i Informacji oraz Instytut Filozofii UO, odbyło się w Sali Plafonowej Collegium Maius Uniwersytetu Opolskiego. Profesor Sandu przyjechał do Opola z Poznania w towarzystwie prof. Andrzeja Wiśniewskiego, znakomitego logika, specjalisty w dziedzinie logiki pytań i semantyki języka naturalnego. Na wstępie prof. dr hab. Urszula Wybraniec-Skardowska powitała gości oraz uczestników spotkania. Następnie prof. dr hab. Janusz Czelakowski przedstawił sylwetkę naukową prelegenta.

Jednym z żywo w ostatnich latach rozwijanych propozycji dotyczących semantyki języka naturalnego jest ujęcie jej w terminach teorii gier. Nurt ten został zapoczątkowany przed laty pracami Ehrenfeuchta dotyczącymi semantycznej interpretacji języków pierwszego rzędu w ramach teorii gier (Kwantyfikatory ogólny i szczegółowy są tam traktowane jako agenci (gracze) zwani odpowiednio: Abelard i Eloise lub ∀dam i ∃wa. Istotne znaczenie miało wprowadzenie kwantyfikatorów rozgałęzionych przez Henkina oraz innych typów kwantyfikatorów mających odniesienia do języka naturalnego. Podejście wsparte na teorii gier zostało ugruntowane w pracach Hintikki, a współcześnie jest ono szeroko stosowane w logikach intensjonalnych, a zwłaszcza w logice epistemicznej. Profesor Sandu jest uczniem prof. Hintikki i od lat prowadzi badania propagujące metody teorii gier w zakresie semantyki języka naturalnego, a także w podstawach logiki i matematyki.

W odczycie prof. Sandu dokonał przeglądu zastosowań metod semantycznych wspartych na teorii gier w odniesieniu do języka naturalnego, podstaw matematyki i logiki z uwzględnieniem najnowszych osiągnięć łączących teorię gier z prawdopodobieństwem. Independence friendly logic (IF logic), co można przetłumaczyć jako przyjazna logika niezależności, jest rozszerzeniem logiki pierwszego rzędu. W postaci sformalizowanej oznacza się ją jako IFL. Uwzględnia ona zależności (lub podkreśla brak takowych) zachodzące między kwantyfikatorami, przy czym kwantyfikatory przebiegają jedynie indywidua, a nie ich zbiory. Podkreśla się, że relacje zależności lub niezależności między kwantyfikatorami są jedynym narzędziem do wyrażenia zależności lub niezależności między zmiennymi indywiduowymi. (Np. w dawnych tekstach matematycznych używano terminów zmienna niezależna i zmienna zależna.) W językach naturalnych przykładem zdania, gdzie pojawia się zależność kwantyfikatorowa jest I know who everybody admires. Rozważa się też np. kwestię przeprowadzenia na gruncie IFL analizy składniowej dwuznaczności de re / de dicto w językach naturalnych.

Wiadomo, że na gruncie semantycznym IFL jest równoważna egzystencjalnej logice drugiego rzędu. Logika IFL ma inne metawłasności w porównaniu z logiką pierwszego rzędu. Powstanie IFL dało asumpt do filozoficznych dyskusji dotyczących podstawowych kwestii logicznych (roli prawdy w aksjomatycznej teorii mnogości, przebudowy programu logistycznego, znaczenia negacji). Z kolei, semantyka dla kwantyfikatorów ufundowana na teorii gier (GTS) pozwala na reprezentowanie relacji (nie)zależności pomiędzy zmiennymi w terminach informacyjnej (nie)zależności, tak jak ujmuje to teoria gier.

Powyższe uwagi stanowiły wstęp do niezwykle interesującego wystąpienia prof. Sandu. Po dyskusji wywiązała się wielowątkowa dyskusja, nawiązująca do głównych tez odczytu.